Câu hỏi về dữ liệu hai biến dùng biểu đồ phân tán và mô hình (tuyến tính hoặc hàm mũ) để mô tả mối quan hệ giữa hai đại lượng, và yêu cầu bạn giải thích đường thẳng khớp nhất hoặc đưa ra dự đoán.
Ví dụ 1
Một nhà lâm học đã đo tuổi
a, tính bằng năm, và đường kính thân cây
d, tính bằng xentimét, của các cây thông trong một khu rừng. Bà mô hình hóa các số đo bằng đường phù hợp nhất
d=0,8a+4.
Phát biểu nào sau đây được mô hình này ủng hộ?
- A.Tuổi của một cây tăng 5 năm gắn với việc đường kính thân cây được dự đoán tăng 4 xentimét.
- B.Tuổi của một cây tăng 1 năm gắn với việc đường kính thân cây được dự đoán tăng 4 xentimét.
- C.Đường kính thân của một cây tăng 5 xentimét gắn với việc tuổi của cây được dự đoán tăng 4 năm.
- D.Đường kính thân của một cây tăng 1 xentimét gắn với việc tuổi của cây được dự đoán tăng 4 năm.
Xem đáp án và lời giải thích
Đáp án: A
Lựa chọn A đúng. Hệ số góc, 0,8, có nghĩa là đường kính dự đoán tăng 0,8 xentimét cho mỗi năm tuổi tăng thêm. Trong 5 năm, mức tăng đó là
5(0,8)=4 xentimét, vậy đáp án là: Tuổi của một cây tăng 5 năm gắn với việc đường kính thân cây được dự đoán tăng 4 xentimét. Lựa chọn B sai: 4 là tung độ gốc, không phải mức tăng hằng năm, vốn là 0,8 xentimét. Lựa chọn C và D sai: chúng đảo ngược vai trò của tuổi và đường kính; theo mô hình, đường kính tăng 1 xentimét ứng với 1,25 năm tuổi, nên 5 xentimét ứng với 6,25 năm.
Ví dụ 2
Vào một buổi chiều, một câu lạc bộ đi bộ đường dài đã ghi lại nhiệt độ không khí tại một số điểm dọc theo một con đường mòn trên núi. Câu lạc bộ khớp mô hình tuyến tính
T=18−6,5h với các số đo của mình, trong đó
T là nhiệt độ không khí dự đoán, tính bằng độ C, ở độ cao
h kilômét so với mực nước biển.
Cách giải thích nào tốt nhất cho số 18 trong ngữ cảnh này?
- A.Mô hình dự đoán nhiệt độ không khí thấp hơn 18 °C khi độ cao cao hơn 1 kilômét.
- B.Mô hình dự đoán độ cao 18 kilômét khi nhiệt độ không khí là 0 °C.
- C.Mô hình dự đoán nhiệt độ không khí 18 °C khi độ cao là 0 kilômét.
- D.Mô hình dự đoán độ cao cao hơn 18 kilômét khi nhiệt độ không khí thấp hơn 1 °C.
Xem đáp án và lời giải thích
Đáp án: C
Lựa chọn C đúng. Trong
T=18−6,5h, 18 là giá trị của
T khi
h=0, vậy đáp án là: Mô hình dự đoán nhiệt độ không khí 18 °C khi độ cao là 0 kilômét. Lựa chọn A sai: mức thay đổi cho mỗi kilômét được cho bởi -6,5, nên mô hình dự đoán nhiệt độ thấp hơn 6,5 °C, không phải thấp hơn 18 °C. Lựa chọn B và D sai:
T, không phải
h, là đại lượng được dự đoán; theo mô hình, nhiệt độ 0 °C ứng với độ cao khoảng 2,8 kilômét, không phải 18 kilômét.
Luyện tập dữ liệu hai biến
Thêm câu hỏi SAT về dữ liệu hai biến ở mọi độ khó, kèm lời giải thích bằng ngôn ngữ của bạn.