उदाहरण 1
एखाद्या विषयावर संशोधन करताना एका विद्यार्थ्याने पुढील नोंदी घेतल्या आहेत:
- बहुतेक द्रव थंड होताना अधिक घन होतात.
- पाणी अपवादात्मक आहे: ते सुमारे 4°C ला सर्वाधिक घन असते आणि त्या तापमानाखाली थंड होताना कमी घन होते.
- हिवाळ्यात 4°C च्या आसपासचे पाणी तलावाच्या तळाशी जाते, तर अधिक थंड पाणी पृष्ठभागाजवळ राहते.
- पृष्ठभागावरील तेच अधिक थंड पाणी सर्वांत आधी गोठते.
- मासे बर्फाखालील द्रव पाण्यात राहून हिवाळ्यात तग धरतात.
तलाव वरून खालच्या दिशेने का गोठतात हे विद्यार्थ्याला स्पष्ट करायचे आहे. हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी कोणता पर्याय नोंदींमधील संबंधित माहितीचा सर्वात प्रभावीपणे वापर करतो?
- बहुतेक द्रव थंड होताना अधिक घन होतात.
- पाणी अपवादात्मक आहे: ते सुमारे 4°C ला सर्वाधिक घन असते आणि त्या तापमानाखाली थंड होताना कमी घन होते.
- हिवाळ्यात 4°C च्या आसपासचे पाणी तलावाच्या तळाशी जाते, तर अधिक थंड पाणी पृष्ठभागाजवळ राहते.
- पृष्ठभागावरील तेच अधिक थंड पाणी सर्वांत आधी गोठते.
- मासे बर्फाखालील द्रव पाण्यात राहून हिवाळ्यात तग धरतात.
तलाव वरून खालच्या दिशेने का गोठतात हे विद्यार्थ्याला स्पष्ट करायचे आहे. हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी कोणता पर्याय नोंदींमधील संबंधित माहितीचा सर्वात प्रभावीपणे वापर करतो?
- A.हिवाळ्यात तलाव वरून खालच्या दिशेने गोठतात, आणि मासे गोठलेल्या पृष्ठभागाखाली उरलेल्या द्रव पाण्यात तग धरू शकतात.
- B.सुमारे 4°C खाली थंड होताना पाणी कमी घन होत असल्यामुळे, तलावातील सर्वांत थंड पाणी पृष्ठभागाजवळ राहते आणि तिथेच ते सर्वांत आधी गोठते.
- C.थंड होताना अधिक घन होणाऱ्या बहुतेक द्रवांच्या उलट, पाणी सुमारे 4°C ला सर्वाधिक घन असते.
- D.हिवाळ्यात 4°C च्या आसपासचे पाणी तलावाच्या तळाशी जाते.
उत्तर आणि स्पष्टीकरण दाखवा
उत्तर: B
पर्याय B हे सर्वोत्तम उत्तर आहे. उद्दिष्टासाठी कारण आवश्यक आहे, आणि हे वाक्य सुमारे 4°C खाली पाण्याची कमी होणारी घनता आणि सर्वांत थंड पाणी पृष्ठभागावर राहून सर्वांत आधी गोठणे यांचा संबंध जोडते. पर्याय A चुकीचा आहे कारण तो तलाव वरून खाली गोठतात असे सांगतो, पण का ते स्पष्ट करत नाही. पर्याय C चुकीचा आहे कारण तो घनतेविषयीचे तथ्य सांगतो, पण त्याचा गोठण्याशी संबंध जोडत नाही. पर्याय D चुकीचा आहे कारण तो तुलनेने उबदार पाणी कुठे जाते हे सांगतो, पण गोठणे वरून का सुरू होते हे सांगत नाही.